Toptancılık sektöründe yapılan en büyük hatalardan biri stok yönetimini "ikincil" görmektir. Oysa depodaki her ürün, kasadaki para kadar gerçek bir değer taşır. Ve bu değeri doğru yönetmemek, çoğu toptancının fark etmediği miktarda kayba yol açar.
Stok Yönetimi Neden Bu Kadar Kritik?
Bir tekstil toptancısını düşünün. 200 farklı model, her birinin 8 rengi ve 6 bedeni var. Bu 9.600 stok kalemi eder. Bunların hangisinin ne kadar olduğunu doğru bilmeden işletmek mümkün değil.
İki yanda iki farklı hata var:
Fazla stok: Depoya gereğinden fazla ürün almak. Nakit bloke olur, depo maliyeti artar, sezon kapandığında ürünler değer kaybeder. Bir tekstil deposunda sezon dışı kalan ürünün maliyeti, alış fiyatının yarısına inerek satılmayı kabul etmek demek olabilir.
Az stok: Müşteri geldiğinde "elde yok" demek zorunda kalmak. Bir kez boş dönen müşteri, çoğunlukla rakibe gider. Ve bir kez rakibe giden müşteri, geri kazanmak çok daha pahalıdır.
Toptancıların Yaptığı 5 Stok Hatası
1. Minimum Stok Seviyesi Belirlememek
Her ürünün ne zaman tükenebileceğini bilmeden çalışmak, sürekli sürprizlerle dolu bir iş hayatı demektir. "A takımı" ürünleriniz için — yani en çok satanlar için — minimum stok seviyesi belirleyin. Bu seviyenin altına düşüldüğünde otomatik uyarı almalısınız.
2. Stok Sayımını Ihmal Etmek
Sistem ne derse desin, fiziksel sayım şarttır. Her ay değilse de her üç ayda bir sayım yapan toptancılar, yılda ortalama %3-5 daha az fire kaybeder. Bu küçük rakam, yüksek cirolu bir işletmede onlarca bin liraya karşılık gelir.
3. Ölü Stoku Fark Etmemek
6 aydır satılmayan ürün ölü stoktur. Depoda yer kaplar, değer kaybeder. Her 3 ayda bir "en az satan 20 ürün" raporuna bakmak bu sorunu erkenden tespit ettirir.
4. Varyantları Yanlış Yönetmek
Tekstil ve ayakkabı gibi ürünlerde renk-beden bazında stok takibi şarttır. "42 numara mavi kaldı ama 40 numara bitmiş" bilgisini sistem vermiyorsa, müşteriye yanlış bilgi verme ihtimaliniz yüksektir.
5. Stok Devir Hızını Ölçmemek
Stok devir hızı = Satılan ürün miktarı / Ortalama stok miktarı. Bu rakam ne kadar yüksekse o kadar iyi. Hangi ürünün ne kadar hızlı döndüğünü bilmeden sipariş planlaması yapmak, tahmine dayalı bir iştir.
Doğru Stok Yönetiminin Somut Faydaları
Nakit akışı iyileşir: Gereksiz stok blokesi kalkar. Aynı sermayeyle daha fazla satış yapmak mümkün olur.
Müşteri memnuniyeti artar: "Var mı?" sorusuna anında ve doğru yanıt verebilmek, müşteri güveni oluşturur.
Satın alma daha akıllı yapılır: Hangi ürünün hangi hızda tükendiğini bilen toptancı, doğru miktarda ve doğru zamanda sipariş verir.
Sezon kapanışları kolaylaşır: Sezon öncesinde ne kadar alacağınızı geçmiş veriye bakarak hesaplamak, sezonu kalan stokla kapatmaktan çok daha avantajlıdır.
Pratik: Minimum Stok Seviyesi Nasıl Hesaplanır?
Formül basit:
Minimum stok = Günlük ortalama satış × Tedarik süresi (gün) × Güvenlik katsayısı
Örnek:
- Günlük ortalama satış: 15 adet
- Tedarikçiden mal gelme süresi: 4 gün
- Güvenlik katsayısı: 1.5 (sezon yoğunluğu için)
- Minimum stok = 15 × 4 × 1.5 = 90 adet
Bu seviyenin altına düşüldüğünde sistem sizi uyarır. Siz de tedarikçiye zamanında sipariş verirsiniz.
Siparix ile Stok Yönetimi
Siparix'te her ürün için minimum stok seviyesi tanımlayabilirsiniz. Stok bu seviyenin altına düştüğünde uyarı alırsınız. Günlük satış raporu, hangi ürünün ne kadar kaldığını gösterir. Aylık stok sayım modülü ile fiziksel sayım sonuçlarını sisteme girebilirsiniz.
Renk-beden matrisi özelliği, varyantlı ürünlerde her kombinasyonun ayrı ayrı takip edilmesini sağlar. "40 numara lacivert kaldı mı?" sorusunu ekrana bakarak 3 saniyede yanıtlarsınız.
Stok yönetimi artık defter ve Excel ile yapılacak bir iş değil. Doğru sistem, bu işi otomatikleştiriyor ve sizi gerçekten önemli olan işlere odaklanmak için serbest bırakıyor.