Türkiye'de toptancılığın yazılmamış kurallarından biri: "Müşteri veresiye ister, toptancı verir." Bu kültürün içinde çalışmak zorundasınız. Ama bunu doğru yönetmemek, en başarılı işletmeleri bile nakit krizine sürükler.
Veresiyenin Toptancıya Maliyeti Nedir?
Somut konuşalım: 100.000 TL cirosu olan bir toptancının aylık alacak portföyü ortalama 40.000-60.000 TL arasında. Bu para kasada yok. Tedarikçiye ödemek için kredi çekebilirsiniz, fırsatları kaçırabilirsiniz, stok alamayabilirsiniz.
Üstelik bu alacakların bir kısmı hiç tahsil edilemez. Ortalama bir toptancı, yılda cirosunun %2-4'ünü tahsil edemediği alacak olarak siler. 100.000 TL'lik aylık ciroda bu 2.000-4.000 TL/ay demek. Yılda 24.000-48.000 TL.
Veresiyeyi Kötü Yönetmenin 4 Sonucu
1. Unutulan Alacaklar
Kağıt defterde ya da Excel'de tutulan veresiye kayıtları zamanla karışır. Hangi müşteriden ne zaman ne aldığınızı takip etmek giderek zorlaşır. Bazı alacaklar sessiz sedasız kaybolur.
2. Uzayan Vadeler
"Bu ay ödeyemiyorum abi, bir sonraki ay" deseydi — ve siz bunu takip etmeseydiniz? Müşteriler sistematik takip olmadığında ödemeyi erteleme eğilimindedir. Otomatik takip bu eğilimi frenler.
3. Kredi Limiti Yönetememe
Borcu 20.000 TL olan müşteriye neden 5.000 TL daha mal verdiniz? Çünkü o an kasiyer bilmiyordu. Kredi limiti sisteme tanımlı olsaydı, sistem zaten uyarırdı.
4. Tahsilat Önceliğini Bilememek
Hangi müşteri en riskli? Kim 90 günü aşmış? Kimi bugün aramalısınız? Bunu görmeden her müşteriyle eşit ilgilenmek, zamanı verimsiz kullanmak demektir.
Veresiye Yönetiminin Doğru Yolu: Yaşlandırma Analizi
Alacaklarınızı vade geçen süreye göre gruplandırın:
| Vade Geçen Süre | Durum | Aksiyon |
|---|---|---|
| 0-30 gün | Normal | Takip yok |
| 31-60 gün | Uyarı | Nazik hatırlatma |
| 61-90 gün | Kritik | Doğrudan telefon |
| 90+ gün | Tahsilat riski | Hukuki süreç değerlendirmesi |
Bu analizi Excel'de yapmak mümkün ama zahmetlidir. Siparix gibi bir sistemde tek tıkla bu raporu alırsınız.
Kredi Limiti Nasıl Belirlenir?
Her müşteri için kredi limiti, o müşterinin:
- Çalışma süresine (yeni müşteri daha düşük limit)
- Ödeme geçmişine (düzenli ödeyen daha yüksek limit)
- Sektördeki durumuna
bakılarak belirlenir. Genel kural: Müşteriyle ilk 3 ayda nakit veya kısıtlı veresiye, ardından ödeme geçmişine göre limit açma.
Veresiye Takibini Otomatize Etmenin Faydaları
Bir tekstil toptancısı olan Mehmet Bey, kağıt defterden Siparix'e geçince şunu fark etti: "30 müşterimizin veresiyesini defterde tutuyorduk. Aylık ciromuzu biliyorduk ama gerçek alacak portföyümüzü hiç hesaplamamıştık. Siparix'e geçince 68.000 TL'lik açık alacak olduğunu gördük. Bunun 12.000 TL'si 90 günü geçmişti. O 12.000 TL'nin üçte birini telefon ederek ilk haftada tahsil ettik."
Düzenli Ekstre Gönderimi
Müşterilere aylık hesap ekstresi göndermek, ödeme disiplinini ciddi ölçüde artırır. Çünkü müşteri borcunu görür, gerçekleşir ve ödeme yapmak için harekete geçer. WhatsApp üzerinden PDF ekstre göndermek bugün çok kolay.
Siparix'te Veresiye Yönetimi
Siparix'te her müşteri için:
- Kredi limiti tanımlarsınız
- Anlık bakiye görürsünüz
- Vade bazlı yaşlandırma raporu alırsınız
- Limit aşımında kasiyere uyarı gider
- Tek tıkla ekstre oluşturursunuz
Tahsilat için ayrıca bir muhasebe programı veya defter tutmak zorunda kalmazsınız. Her şey tek ekranda.
Veresiyeyi sıfırlamak mümkün değil. Ama kontrol altında tutmak, işletmenizin nakit sağlığını korumanın en kritik yoludur.