Hasar Görmüş Ürün: Görünmez Maliyet
Her depoda ürünler hasar görür. Kırılan cam şişeler, nem nedeniyle kullanılamaz hale gelen kartonlar, yanlış istiflemeden zarar gören elektronikler... Bu kayıplar tek tek küçük görünür ama toplamı önemli bir rakama ulaşır.
Bu kayıpları kayıt altına almayan toptancılar şu sorunlarla karşılaşır:
- Stok sistemi ile gerçek depo arasında fark büyür
- Muhasebe açısından açıklanamayan kayıplar oluşur
- Hangi alanda önlem alınacağı bilinmez
- Sigorta taleplerinde kanıt yoktur
Hasar Kategorileri
Fiziksel Hasar
Düşme, çarpma, yanlış istifleme sonucu oluşan kırık, çatlak, deformasyon.
Nem ve Sıvı Hasarı
Sızıntı, sel, yüksek nem nedeniyle ıslanan, şişen veya bozulan ürünler.
Termal Hasar
Aşırı ısı veya soğuk nedeniyle hasar gören ürünler (özellikle gıda ve kimyasal).
Güneş/UV Hasarı
Uzun süre güneş ışığına maruz kalan ve rengi solan ürünler.
Son Kullanma Tarihi Geçmesi
Gıda, kozmetik ve ilaç gibi ürünlerde geçen tarih.
Hasar Tespit Süreci
Anlık tespit: Hasar anında (yükleme/boşaltma sırasında, depo içinde) tespit edilen hasarlar hemen kaydedilmeli.
Stok sayımında tespit: Sayım sırasında hasar görmüş ürünler ayrıca not alınmalı.
Müşteri iadesinde tespit: Müşteri hasarlı ürün iade ettiğinde hasar nedeni belgelenmeli.
Hasar Kaydı Nasıl Tutulur?
Her hasar kaydında şunlar olmalıdır:
- Ürün adı ve barkodu
- Hasar miktarı (kaç adet/kg)
- Hasar tarihi
- Hasar nedeni (düşme/nem/tarih geçimi vb.)
- Tahmini değer kaybı
- Kaydeden kişi
- Fotoğraf (mümkünse)
Bu kayıt hem muhasebe (fire kaydı) hem de sigorta tazminatı başvurusu için kullanılır.
Sistemde Hasar Kaydı Akışı
- Hasar tespit edilir
- POS sisteminde "hasar/fire kaydı" açılır
- Ürün ve miktar girilir
- Hasar nedeni seçilir
- Stok otomatik güncellenir (azalır)
- Muhasebede fire/zarar kaydı oluşur
Bu akış sisteme entegre edildiğinde ne hasar ihmal edilmez ne de stok yanlış görünür.
Hasar Azaltma Stratejileri
Depo düzeni: Ağır ürünleri alt raflara koyun. Yanlış istiflemeyi önleyin.
Eğitim: Depo personelini doğru taşıma ve istifleme konusunda eğitin.
Ambalaj iyileştirme: Kırılgan ürünler için ekstra koruma kullanın.
Depo koşulları: Nem, sıcaklık ve hava sirkülasyonunu kontrol altında tutun.
FEFO uygulaması: Son kullanma tarihi yakın ürünleri önce satın — tarih geçimi hasarını önler.
Fire Oranı Analizi
Aylık fire oranını hesaplayın:
Fire Oranı = Toplam Hasar Değeri / Toplam Stok Değeri × 100
Bu oran sektöre göre değişir ama %1'i geçiyorsa önlem alın.
Hangi kategoride fire oranı yüksek? Hangi ay daha fazla hasar oluşuyor? Bu sorular önleme stratejinizi şekillendirir.
Sonuç
Hasar görmüş ürün takibi ihmal edilen ama maliyeti yüksek bir operasyonel konudur. Sistematik kayıt, fire analizi ve önleme stratejileriyle bu kayıplar minimuma indirilebilir.