Tedarikçi Seçimi: Fiyat Tek Kriter Değil
"En ucuzu kim veriyor?" sorusu tedarikçi seçiminde yanlış başlangıç noktasıdır. Düşük fiyat cazip görünür ama arkasında gelen gecikmeli teslimat, kalite sorunları ve müşteri şikâyetleri gerçek maliyetin çok üzerindedir.
Doğru tedarikçi seçimi şu kriterlerin dengesiyle yapılır.
Değerlendirme Kriterleri
1. Fiyat ve Ödeme Koşulları
Elbette fiyat önemlidir. Ama şunları da değerlendirin:
- Minimum sipariş miktarı (MOQ) — çok yüksek MOQ sermayenizi bloke eder
- Ödeme vadesi — 30 günlük vade ile peşin arasındaki fark büyüktür
- Erken ödeme iskontosu
- Fiyat istikrarı — sık zam yapan tedarikçi planlamayı zorlaştırır
2. Teslimat Güvenilirliği
Söylenen tarihte mal gelmesi kritik öneme sahiptir. Değerlendirme için:
- "Son 3 siparişte kaçı zamanında geldi?" — %90'ın altı sorunludur
- Ortalama teslimat süresi
- Gecikme durumunda önceden haber verme alışkanlığı
3. Ürün Kalitesi ve Tutarlılığı
Fiyat uygun ama kalite partiden partiye farklılık gösteriyorsa müşteri şikâyetleri kaçınılmazdır. İlk siparişte iyi gelen bir tedarikçi, sonraki siparişlerde aynı kaliteyi sunmalıdır.
4. Minimum Sipariş Miktarı
MOQ çok yüksekse nakit blokeli kalır. MOQ makul seviyede olmalıdır. Küçük toptancılar için tek şehirdeki toptancılarla çalışmak, büyük üreticilerden çalışmaktan daha pratik olabilir.
5. İletişim ve Müşteri Hizmetleri
Tedarikçiye sormak istediğinizde kolayca ulaşabiliyor musunuz? Şikâyet veya hata durumunda nasıl davranıyor? Bu sorular uzun vadeli ilişki için kritiktir.
6. Stok Güvenilirliği
Tedarikçinin stok yönetimi de önemlidir. "Bende yok" cevabı almak sizi müşterinize karşı zor durumda bırakır.
Tedarikçi Değerlendirme Puanlama Sistemi
Her tedarikçiyi şu kriterlere göre 1-5 arası puanlayın:
| Kriter | Ağırlık | Puan |
|---|---|---|
| Fiyat rekabeti | %25 | |
| Teslimat güvenilirliği | %25 | |
| Ürün kalitesi | %20 | |
| Ödeme koşulları | %15 | |
| İletişim | %15 |
Ağırlıklı ortalamayı hesaplayın. Bu puan tedarikçiler arası karşılaştırmayı nesnel hâle getirir.
Tedarikçi Çeşitlendirmesi
Kritik ürünler için tek tedarikçiye bağımlı olmayın. Tedarikçiniz iflas ederse, stok kalmaz veya zam yaparsa ne yaparsınız?
Strateji:
- Her kritik ürün kategorisinde en az 2 tedarikçi
- Ana tedarikçi (%70-80) ve yedek tedarikçi (%20-30)
- Yedek tedarikçiyle de düzenli küçük sipariş yaparak ilişkiyi canlı tutun
İlk Sipariş: Test Yaklaşımı
Yeni bir tedarikçiyle başlarken test siparişi yapın:
- Büyük miktarlı ilk sipariş risklidir
- Küçük test siparişi ile kaliteyi, teslimatı ve iletişimi değerlendirin
- Tatmin ediciyse hacmi artırın
Tedarikçi Kayıtları: POS Yazılımı Desteği
Tedarikçi bilgilerini POS yazılımına kaydedin:
- Her ürünün tedarikçisi
- Tedarikçi iletişim bilgileri
- Teslimat süresi
- Minimum sipariş miktarı
Bu bilgi stok uyarısı geldiğinde kime sipariş vereceğinizi hemen görmenizi sağlar.
Uzun Vadeli Tedarikçi İlişkisi
İyi tedarikçiyle uzun vadeli ilişki kurun. Bu ilişki zamanla şunları getirir:
- Daha iyi fiyatlar
- Daha fazla ödeme esnekliği
- Yeni ürünlere öncelikli erişim
- Stok kıtlığında size öncelik
İyi tedarikçi ilişkisi karşılıklı güvene dayanır: Zamanında ödeme, açık iletişim, büyük sorunlarda anlayış.
Sonuç
Tedarikçi seçimi, toptancılık işletmenizin temel stratejik kararlarından biridir. Fiyat odaklı değil, çok kriterli değerlendirme ile doğru tedarikçiyi bulun ve uzun vadeli ilişki kurun.