Toptancının En Az Konuştuğu Konu: Risk Yönetimi
Toptancılar stok büyüttükçe, müşteri portföyü genişledikçe ve ciro arttıkça risk de aynı oranda büyür. Ama risk yönetimi konuşulmaz. "Bize bir şey olmaz", "sigorta para ister boşuna", "çarşıda herkes böyle çalışıyor" gibi gerekçelerle ertelenir.
Ta ki yangın çıkana kadar. Ta ki hırsızlık olana kadar. Ta ki sel gelene kadar.
Türkiye'de her yıl onlarca çarşı yangını, deprem ve sel faciası yaşanıyor. Bu olaylar yalnızca binalara değil, içindeki stoklara, müşteri kayıtlarına ve işletmelerin hayatta kalma kapasitesine zarar veriyor.
Bu yazı, toptancı için risk yönetimini somut adımlarla ele alıyor.
Toptancı İçin Temel Risk Kategorileri
Fiziksel Riskler
Yangın: Çarşı ve depo yangınları toptancılığın en büyük korkusu. Elektrik arızası, komşu işyerinden yayılan alev, kısa devre — yangın habersiz gelir. Tekstil, kağıt ve plastik ürün deposu yangında çok hızlı yayılır.
Su ve nem hasarı: Boru patlaması, yağmur sızması, sel — su hasarı özellikle kağıt, tekstil ve elektronik stok için yıkıcıdır. Bodrum katta veya zemin katta çalışan toptancılar sel riskini ciddiye almalıdır.
Deprem: Türkiye'nin büyük bölümü aktif deprem kuşağında. Depo raflarının yıkılması, ürünlerin zarar görmesi ve binanın kullanılamaz hale gelmesi doğrudan stok ve iş sürekliliği kaybıdır.
Hırsızlık: Gece depo hırsızlığı, personel hırsızlığı veya müşteri hırsızlığı.
Finansal Riskler
Tahsilat riski: Büyük müşterinin ödeme yapamaması.
Kur riski: İthal ürün satan toptancılar için döviz hareketi.
Tedarik riski: Ana tedarikçinin ürün temin edememesi.
Operasyonel Riskler
Veri kaybı: Bilgisayar arızası, disk bozulması, kötü amaçlı yazılım — müşteri, stok ve satış verilerinin yok olması.
Kilit personel kaybı: İşin tek bilen kişinin ayrılması veya hastalanması.
İşyeri Sigortası: Temel Güvence
İşyeri sigortası toptancının minimum güvencesidir. Kapsam şunları içerir:
| Güvence | Açıklama |
|---|---|
| Yangın | Stok ve demirbaş yangın hasarı |
| Sel/su baskını | Sel ve boru hasarı |
| Hırsızlık | Kırılma ve soygun teminatı |
| Cam kırılması | Vitrin ve pencere hasarı |
| Doğal afet | Deprem (ek teminat olabilir) |
| İş yeri sorumluluk | Müşteri veya üçüncü kişilere verilen zarar |
Sigorta yaptırırken dikkat edilmesi gereken: sigorta bedeli piyasa değerini yansıtmalıdır. "Düşük prim ödeyeyim" diye stoku eksik beyan ederek sigortalanırsa hasar anında tazminat yetersiz kalır.
Nakliye Sigortası: Gözden Kaçan Risk
Mallar alınırken ve satılırken taşıma sürecinde de hasar riski var. Araç kazası, düşen mal, ıslanma — bunların tamamı nakliye sigortası kapsamına girebilir.
Eğer nakliye alt yapınız var ve düzenli taşıma yapıyorsanız nakliye sigortasını değerlendirin.
Ticari Alacak Sigortası
Müşteri ödeme yapamaması toptancıyı finansal riske sokar. Ticari alacak sigortası belirli bir müşterinin ödeme yapamaması durumunda sigortacının belirli oranı karşılamasını sağlar.
Bu sigorta türü Türkiye'de yaygın değil ama büyük müşteri riski yüksek olan toptancılar için değerlendirilmesi gerekir.
Stok Kaydının Sigorta İçin Önemi
Sigorta şirketi hasar anında tazminat ödemek için ne isteyecek?
- Hasarın gerçekleştiğini gösteren belgeler
- Hangi ürün, kaç adet, ne değerde olduğunu gösteren stok listesi
Stok listesi olmadan tazminat talep etmek çok zordur. "Yaklaşık 200.000 TL'lik mal vardı" beyanı sigorta şirketini tatmin etmez.
Siparix'ten alınan stok raporu, ürün adı, kodu, miktarı ve değeri ile birlikte resmi bir envanter belgesi niteliği taşır. Bu raporu her ay tarihli olarak PDF olarak kaydedin.
Fiziksel Güvenlik Önlemleri
Sigorta yaptırmak yeterli değil; riskini azaltmak için fiziksel önlemler de şart.
Yangın güvenliği:
- Yangın tüpü her 50 m2 için bir adet, yıllık kontrol
- Elektrik panosu düzenli bakım
- Yanıcı madde depolama kurallarına uyum
- Çalışma saati dışı elektrik sistemi (kaçak akım koruyucu)
Güvenlik:
- Kapı kilitleri kaliteli ve çift kilit
- Kamera sistemi (görüntülü caydırıcı etkisi)
- Alarm sistemi (kırılma veya hareket algılama)
- Değerli ürünler ayrı kilitli dolap
Veri güvenliği:
- Günlük sistem yedeği (bulut veya harici disk)
- Yedek kopyayı farklı konumda saklama
- Güçlü şifre kullanımı
Acil Durum Planı: Yangın Çıktığında Ne Yapacaksınız?
Bu soruyu şimdi yanıtlamayanlar yangın sırasında panikle değerli zaman kaybeder.
Basit bir acil durum planı:
- Personel güvenliği önce — herkes dışarı
- İtfaiye çağrısı (110)
- Sigorta şirketi bilgilendirmesi (hasarın fotoğraflanması)
- Yedeklenmiş stok ve müşteri verilerine erişim
- Muhasebeci bilgilendirmesi
Bu plan kağıda yazılmalı ve işyerinde görünür yere asılmalıdır.
Siparix ile Risk Azaltma
Siparix'in risk yönetimine katkısı iki boyutludur. Birincisi, günlük otomatik yedekleme ile veri kaybı riski minimuma indirilir. İkincisi, her an anlık stok raporu alınabilir — bu rapor sigorta belgesi ve acil durum envanteri olarak kullanılır.
Sonuç
Risk yönetimi "gereksiz masraf" değil, işletmenin devamını güvence altına alan bir yatırımdır. Yangın tüpü, sigorta poliçesi, yedekleme sistemi ve stok kaydı — bunların toplam yıllık maliyeti, tek bir orta ölçekli hasarın yüzde birinin altındadır. Hesap nettir.