Toptancılıkta Kart Ödemesi: Hâlâ Tartışmalı Bir Konu
Tekstil toptancısı Haluk Bey şunu söylüyor: "Biz nakit veya havale alıyoruz, kart almıyoruz." Gıda toptancısı Fatma Hanım ise tam tersi: "Müşterinin kartını almayınca satış kaçırdık, mecburen geçtik."
İki yaklaşım da yanlış değil. Toptancılıkta kart kabulü sektöre, müşteri tipine ve işlem hacmine göre değişir. Bu yazıda kart ödemenin maliyetini, avantajını ve nasıl yönetileceğini açıklıyoruz.
Kart Ödeme Almanın Avantajları
Büyük Tutarları Kolaylaştırır
50.000 TL nakit taşıyan müşteri azdır. Ama 50.000 TL kredi kartı limiti olan müşteri çoktur. Özellikle ilk kez işlem yapan veya vade ürünü olmayan müşteri için kart ödeme önemli bir alternatiftir.
Nakit Riski Azalır
Kasada büyük nakit tutmak hem güvenlik riski hem de yönetim yüküdür. Kart ödemeleri bu riski bankaya devreder.
İz Bırakır
Her kart işlemi kayıtlı ve izlenebilirdir. Muhasebe için temiz, vergi uyumu açısından şeffaf.
Anında Tahsilat
Çek veya senet gibi gelecekte tahsilat riski yoktur. Kart onaylandı mı para yolda demektir (valör hariç).
Kart Ödeme Almanın Dezavantajları
Komisyon Maliyeti
Her kart işleminde bankanın komisyonu kesilir. Bu oran genellikle %1,5 ile %2,8 arasındadır. Taksitli işlemlerde bu oran daha da yükselir.
| İşlem Türü | Tahmini Komisyon |
|---|---|
| Tek çekim, banka kartı | %0,9 - %1,2 |
| Tek çekim, kredi kartı | %1,5 - %2,0 |
| 2-3 taksit | %2,0 - %2,5 |
| 6 taksit | %3,0 - %3,5 |
| 12 taksit | %4,5 - %5,5 |
Örnek hesap: Aylık 200.000 TL kart cironuz varsa ve ortalama komisyon %2 ise, aylık 4.000 TL, yıllık 48.000 TL komisyon ödersiniz. Bu rakamı görmezden gelmek doğru değildir.
Valör (Gecikmiş Ödeme)
Kart ile satışınız bugün oldu ama para 1-2 iş günü sonra hesaba geçer. Nakit akış planlaması yaparken bu gecikmeyi hesaba katın.
Taksit Riski
Çok sayıda taksitli satış, nakit akışınızı uzun vadede kısıtlar. 12 taksite sattığınız malın parası 1 yıla yayılmış olur.
Komisyon Maliyetini Yönetme Stratejileri
Fiyata Yansıtın
Kart ile ödeyen müşteriye liste fiyatını uygulayın, nakit ödeyen müşteriye %2-3 nakit indirimi verin. Bu yasal ve yaygın bir uygulamadır. "Nakit veya havale için fiyat şu, kartta şu" şeklinde açık söyleyin.
Sektör Sözleşmesi Yapın
Tek bir bankayla yüksek hacimli sözleşme yaparsanız komisyon oranını %0,1-0,3 düşürebilirsiniz. Yıllık işlem hacminizi hesaplayın ve banka şube müdürü ile pazarlık edin.
Taksiti Sınırlayın
Taksiti tamamen kapatmak yerine "en fazla 3 taksit" kuralı koyun. 6-12 taksit için nakit akışı sıkışmasını göze alamazsınız.
Minimum Kart Tutarı Belirleyin
"1.000 TL altı işlem nakit veya havale, üzeri kart" gibi bir kural, küçük kart işlemlerini önler. Küçük işlemlerde sabit maliyetler orana vurulunca komisyon daha ağır gelir.
POS Cihazı Seçimi
Banka POS'u
En yaygın yöntem. Bankanın size verdiği terminal. Yıllık kira veya işlem komisyonu üzerine anlaşılır. Her büyük bankada farklı paket vardır.
Avantaj: Stabil, güvenilir, teknik destek var. Dezavantaj: Belirli bankaya bağımlılık, uzun sözleşmeler.
Yazılım Tabanlı POS (Sanal POS)
Iyzico, Param, PayTR gibi fintech firmalar üzerinden ödeme alınır. Telefon veya tablet üzerinden çalışır.
Avantaj: Kurulumu kolay, esnek, bazı durumlarda daha ucuz. Dezavantaj: İnternet bağımlısı, sektörel deneyim değişkendir.
Banka Kartı / Temassız Ödeme
Özellikle küçük tutarlarda temassız ödeme (contactless) hız avantajı sağlar. Müşteri telefonunu veya kartını yaklaştırır, işlem biter.
Toptancı için Önerilen Yaklaşım
- Yüksek hacimli alıcılar için nakit/havale birincil ödeme yöntemi olarak kalabilir.
- Kurumsal ve büyük müşteriler için banka transferi veya çek sistemi daha mantıklıdır.
- Orta büyüklükteki tek seferlik alımlar için kart seçeneği sunun.
- Taksiti en fazla 3 ile sınırlayın.
- Her ay kart komisyon maliyetini rapordan takip edin.
Siparix ile Ödeme Yönetimi
Siparix nakit, kart, havale ve veresiye gibi farklı ödeme yöntemlerini ayrı ayrı kaydeder. Ay sonunda hangi ödeme kanalının ne kadar ciro ürettiğini ve ortalama işlem tutarını raporda görebilirsiniz. Bu veri, kart ödeme politikanızı gözden geçirmek için somut zemin sağlar.