Depo kiraları her yıl artıyor. Daha büyük depo almak hem pahalı hem operasyonel karmaşıklığı artırıyor. Ama alternatif var: mevcut alanı daha verimli kullanmak. Pek çok toptancı aynı metrekareyi iki katına kadar daha iyi değerlendirebilir — sadece düzeni optimize ederek.
Bu yazıda depo alanı optimizasyonunun temel ilkelerini, pratik adımlarını ve dijital sistemin bu sürece nasıl destek sağladığını anlatacağız.
Neden Depolarda Büyük Alan İsrafı Olur?
Çoğu deponun alanı verimsiz kullanılır. Nedenleri:
Yatay düşünmek: Ürünler yere seriliyor, raf kullanılmıyor. Ya da raflar var ama kısa.
Büyük geçiş koridorları: "İleride lazım olur" mantığıyla bırakılan geniş koridorlar alanın önemli bir bölümünü tüketiyor.
Standart raf, standart olmayan ürün: Büyük ürünü küçük rafa, küçük ürünü büyük rafa koymak hem hasara hem alana isrfa yol açıyor.
Organize olmayan yerleştirme: Ürünler "bir yere koyayım" mantığıyla yerleştiriliyor. Sonra bulmak zaman alıyor, hata yapılıyor, bazı ürünler tamamen unutuluyor.
İlke 1: Dikey Alanı Kullanın
Zemin alanı kısıtlı ama yükseklik kullanılmıyor. Birçok depo 3-4 metre tavan yüksekliğine sahip ama raflar sadece 1.5-2 metre.
Çözüm: Tavana kadar çıkan çelik raf sistemleri. 3 katlı raf sistemi yer kapasitesini teorik olarak 3 katına çıkarır. Üst raflara erişim için merdiven veya küçük forklift gerekebilir — bu maliyet depo büyütme maliyetinin çok altında.
Pratik öneri: Ağır ve büyük ürünler alt raflara, hafif ve küçük ürünler üst raflara. Hem güvenlik hem ergonomi açısından doğru.
İlke 2: Geçiş Alanlarını Minimize Edin
Depoda geçiş koridoru zorunlu ama ne kadar geniş olmalı? Bir kişinin rahatça geçeceği kadar. Bu genellikle 80-100 cm yeterli. El arabası veya palet taşıyıcı için 120-150 cm.
Gereğinden geniş koridorlar büyük alan kaybı. 200 metrekarelik bir depoda koridorları optimize ederek 20-30 metrekare kazanmak mümkün.
İlke 3: Hareket Hızına Göre Yerleşim
Her ürün aynı kolay erişim noktasında olmak zorunda değil. Bu, depo yerleşiminin en güçlü optimizasyon ilkesi.
A ürünleri (çok satanlar): Girişe yakın, kolayca erişilen, göz hizasındaki raflarda. Bu ürünler günde belki 10-20 kez alınıyor. Her alımda ekstra 10 adım atmak günde 200 adım israf.
B ürünleri (orta hareket): Orta bölgede, erişim biraz daha uzun ama makul.
C ürünleri (az satanlar): Uzak köşeler, üst raflar, erişimi zor alanlar. Haftada bir kez alınıyorsa uzak köşede olması sorun değil.
Mevsimlik ürünler: Sezon dışında deponun en erişimsiz yerine. Sezon geldiğinde öne taşın.
Bu düzeni uyguladığınızda en sık alınan ürünler en yakında oluyor ve personel günde toplam çok daha az yürüyor.
İlke 4: Ürün Boyutuna Göre Raf Tasarımı
Standart raf sistemleri tüm ürünler için optimum değil. Küçük ürünler büyük raf gözünde boş yer bırakır.
Çözüm:
- Küçük ürünler için bölmeli raflar veya kutu sistemi
- Büyük ürünler için geniş raf gözleri
- Askılık ürünler (giyim) için boru sistemi
Giyim toptancısıysanız düzgün bir askılık sistemi katlanan ve raflarda saklanan ürünlere göre çok daha fazla yoğunlukla depolama sağlar.
İlke 5: Boş Alan Takibi
Rafların yüzde kaçı dolu? Çoğu depo bu soruyu sormaz bile. Oysa bu metrik alanı ne kadar verimli kullandığınızı gösterir.
Basit bir analiz: Her raf bölümünü kontrol edin. Boş veya az dolu bölümler nerede? Bu bölümleri doldurmak için ne yapılabilir?
Dijital Depo Haritası: Lokasyon Kodlama
Alan optimizasyonunun dijital boyutu: her ürüne depo içinde konum bilgisi atamak.
Sistem şöyle çalışır:
- Her raf ve gözü kodlayın: Raf A, Gözü 3 = "A3"
- Siparix'te her ürün kartına bu kodu girin
- Personel ürünü ararken sisteme bakıp "ürün B7'de" bilgisini alıyor
Bu sistemin faydaları:
- Yeni personel depoyu bilmeden ürünü bulabiliyor
- Stok sayımı bölgesel yapılabiliyor
- Hangi rafların dolup hangilerinin boş olduğu izlenebiliyor
Pratik Adımlar: Deponuzu Bu Hafta Nasıl Optimize Edersiniz?
Gün 1: Depoya gözle bakın. Hangi alanlar verimsiz? Boş raflar nerede? Koridorlar gerekenden geniş mi? Notlar alın.
Gün 2: En çok satan 20 ürünü belirleyin. Bunlar girişe yakın mı? Değilse taşıyın.
Gün 3: Mevsimlik ve az satılan ürünleri üst veya uzak raflara taşıyın. Bu alan en çok satanlara açılır.
Gün 4: Raf etiketi ve konum kodu sistemi kurun. Her rafa A1, A2, B1 gibi etiket yapıştırın.
Gün 5: Siparix'te ürün lokasyonlarını güncelleyin.
Bu beş günün sonunda deponuz hem daha düzenli hem daha az alanda daha fazla stok barındırabilir hale gelir.
Depo Optimizasyonunun Mali Etkisi
Basit bir hesap:
- Mevcut depo kirası: 15.000 TL/ay
- Optimizasyon sonrası aynı alana 1.5 kat daha fazla stok sığıyor
- Daha büyük depo almanın maliyeti: 25.000-30.000 TL/ay
- Tasarruf: Ayda 10.000-15.000 TL
Ya da farklı perspektiften: depo optimizasyonu ile mevcut stoğunuz aynı alana sığıyorsa daha küçük ve ucuz bir depoya taşıma imkânı doğabilir.
Siparix'te lokasyon bilgisi ile yönetilen bir depo, sadece dijital takip değil; fiziksel düzenin de temelini oluşturur. Sistem ve fiziksel düzen birlikte işlediğinde hem zaman hem alan hem de para tasarrufu yaparsınız.