Son beş yılda "bulut tabanlı" ifadesi neredeyse bir kalite damgasına dönüştü. Her yazılım şirketi "artık bulutta" olduğunu söylüyor. Abonelik modeliyle satılan bulut POS sistemleri de toptancılık pazarında giderek artan bir yer kaplıyor.
Ama bulut her iş için doğru tercih mi? Özellikle toptancılar için bu sorunun cevabı düşündüğünüzden daha karmaşık.
Bulut POS Nedir?
Bulut POS sistemi, yazılımın şirket sunucularında değil, servis sağlayıcının internet sunucularında çalıştığı model. Siz bir tarayıcıdan veya uygulamadan bağlanırsınız, verileriniz karşı tarafın veri merkezinde tutulur.
Avantajları gerçek: her yerden erişim, otomatik güncelleme, cihaz bağımsızlığı. Ama dezavantajları da gerçek — ve toptancılık sektörü için bu dezavantajlar daha ağır basabiliyor.
Türkiye'deki İnternet Altyapısının Gerçekleri
Önce bir gerçekten başlayalım: Türkiye'nin internet altyapısı büyük şehirlerde bile her zaman ideal değil.
Bayrampaşa, Merter, Laleli, Eminönü gibi yoğun ticaret merkezlerini düşünün. Yüzlerce işyerinin, binlerce insanın aynı anda internet kullandığı bu ortamlarda:
- Güneş saatlerinde yavaşlayan bağlantı
- Pik saatlerde çöken erişim
- Arıza süreleri (TTNet, Türk Telekom kaynaklı)
- Altyapı değişim dönemleri
- Hava koşullarından etkilenen hatlar
Bunlar teorik senaryolar değil. Laleli'deki bir toptancı kalabalık Cuma sabahı sistemine bağlanamıyorsa, o sabahı kağıt-kalemle geçirmek zorunda. Bu toptancının verileri o gün sisteme girmemiş olur.
Bulut POS'un 6 Kritik Dezavantajı
1. İnternet Kesintisinde İş Durur
Bu en büyük risk. Bulut POS internet olmadan çalışmaz. İnternet kesildiğinde satış yapılamaz, stok sorgulanamaz, fatura kesilemez.
Bir keresinde 3 saatlik internet kesintisi yaşayan Laleli'deki bir toptancı şunu anlattı: "Müşteriler geldi, kapıda bekledi. Bazıları vazgeçti. 3 saatte 25.000 TL satış kaçırdım. Yazılım şirketi 'üzgünüz, internet sağlayıcınızla görüşün' dedi."
2. Aylık Abonelik Maliyeti Birikim Yapar
Bulut POS'lar genellikle aylık abonelik modeliyle satılır. Başlangıçta düşük gibi görünen aylık 200-500 TL, 10 yılda 24.000 - 60.000 TL eder.
| Model | Aylık | 1 Yıl | 5 Yıl | 10 Yıl |
|---|---|---|---|---|
| Düşük segment bulut POS | 250 TL | 3.000 TL | 15.000 TL | 30.000 TL |
| Orta segment bulut POS | 500 TL | 6.000 TL | 30.000 TL | 60.000 TL |
| Siparix (yerel) | - | 2.400 TL | 12.000 TL | 24.000 TL |
Ayrıca bulut sistemlerde fiyatlar enflasyona göre güncelleniyor. 5 yıl önce aylık 100 TL olan sistem bugün aylık 400 TL olmuş olabilir.
3. Verileriniz Başka Şirketin Sunucusunda
Müşteri bilgileri, satış geçmişi, stok verileri, fiyat listeleri, veresiye kayıtları... Bunların tamamı bulut sağlayıcının sunucusunda tutuluyor.
Peki ya şirket kapanırsa? Ya veri ihlali yaşanırsa? Ya fiyatları katlarsa ve sistemden çıkmak istediğinizde verilerinizi almanız zorlaşırsa?
Bu sorular teorik değil. Küçük SaaS şirketleri kapanıyor, veri ihlalleri yaşanıyor, satın almalar oluyor. Verilerinizin kontrolü sizdeyse bu riskler sizi etkilemez.
4. Hız Sorunu
Yerel bir veritabanında yapılan işlem milisaniyeler sürer. Sunucuya istek gönderip cevap beklemek ise 200-500 milisaniye veya üzeri. Bu fark yalnızca bir işlemde fark edilmez. Ama günde 200 işlem yapılıyorsa bu gecikme birikerek kullanıcı deneyimini bozar.
Yoğun saat trafiğinde bulut sunucu da yavaşlar. Siz ve binlerce başka kullanıcı aynı sunucuyu paylaşırsınız.
5. Gizlilik ve Rekabet Riski
Fiyat listeleriniz, özel müşteri indirimleriniz, hangi ürünlerin ne kadar sattığı — bunlar ticari sırlardır. Bu bilgilerin üçüncü taraf sunucularda olması güvenlik açığı yaratır.
Büyük bulut sağlayıcıları sektör verilerini anonimleştirilmiş biçimde analiz edebilir. Bu yasal olabilir ama iş açısından rahatsız edici.
6. Fiyat Artışlarına Karşı Savunmasızlık
Bulut POS sağlayıcısının fiyatını artırmasını engelleyemezsiniz. Tüm veriniz orada olduğu için kolayca geçiş yapamaz ve müzakere gücünüz yoktur.
Kimler İçin Bulut POS Mantıklı?
Dürüst olmak gerekirse bulut POS'un anlamlı olduğu durumlar da var:
- Birden fazla şubesi olan ve merkezi yönetim isteyen işletmeler
- Her yerden (mobil) erişim zorunlu ise
- Yazılım güncellemesiyle hiç uğraşmak istemiyorsanız
- IT altyapısı kurmak istemiyorsanız
Bu ihtiyaçlar önemliyse bulut değerlendirilebilir. Ama çarşı ortamında, internet güvencesi olmadan çalışan bir toptancı için offline-first yaklaşım daha güvenlidir.
Offline-First Alternatif
Siparix gibi offline-first yazılımlar yerel cihazda çalışır. Tüm veriler bilgisayarınızda. İnternet yokken de tam çalışır. İnternet geldiğinde yedekleme isteğe bağlı buluta alınabilir.
Bu model güvenli, hızlı, fiyat baskısına dayanıklı ve veri egemenliğini size bırakıyor.